Louis Agassiz Fuertes. Photo credit: BioDivLibrary via VisualHunt / CC BY-NC-SA

Gavia Forster 1788

De duikers zitten in het genus Meeuw. Van Latijn gavia neemt men in elk geval aan dat het meeuw betekende. In Spanje is gavia nog steeds meeuw, en Italiaans gabbiano, uit gavia ontstaan, is ook meeuw. Spaans gaviota, ook al meeuw, heeft de in 961 opgetekende voorganger gabyia, wat alweer dichter bij gavia komt. Bij de Romeinen gebruikelijker voor meeuw was overigens larus, zie dat genus. André 1967 denkt voor gavia aan een stern, maar in Rome en verre omstreken broeden er geen en in de tijd van het oude Rome was dat waarschijnlijk niet anders. Bij Rome komt de geelpootmeeuw voor en voor hun opvallende gau-gau kan gavia heel goed de naam geweest zijn, zoals het ‘paauw’ van de pauw via via tot Latijn pavo leidde en dat tot pauw. Sterns krijsen.

Bij Belon 1555 en Gesner 1555 klopte gavia nog: ze benoemen er meeuwen mee. Ook daarna gaat het nog lang goed: op een enkele uitzondering na gebruikt men de naam tot ver na Linnaeus zo.

Linnaeus 1758 heeft duikers en futen beide in het genus colymbus. Brisson 1760 en Latham 1790 halen de twee uit elkaar, hoewel dit uiteindelijk zó loopt dat de duikers in Europa een ándere naam hebben dan in Noord-Amerika: in Europa colymbus, in Noord-Amerika urinator: duiker. Voor colymbus zie bij tachybaptus.

Nog ingewikkelder wordt het wanneer in 1907 in de Verenigde Staten iemand ontdekt dat Forster 1788 een genus gavia had. De omschrijving: de snavel gepriemd/samengedrukt, de voeten gepalmd/viertenig. Dat moesten de duikers zijn geweest. Newton 1893-1896 schreef het al: “His diagnosis indicates that he meant what is most commonly called Colymbus (Diver)” (p.310). Waarom Forster gavia hiervoor zou geven is onduidelijk, maar de interpretatie is mogelijk. Voor de sterns, die ook bij de omschrijving passen, had hij een ander genus.

De regel van de prioriteit, zie de Inleiding, schrijft voor dat een oudere naam voorrang heeft. Gavia dus. Brisson 1760 was weliswaar nóg ouder, maar hij noemde de duikers mergus, een naam die door Linnaeus 1758 aan de zaagbekken gegeven was en een genusnaam mag maar één keer worden gebruikt.

En zo krijgt Noord-Amerika voor de duikers gavia - urinator verdwijnt. Europa heeft nog colymbus, laat dat later vallen en aan beide kanten van de oceaan hebben de duikers dan eindelijk dezelfde naam. Een verkeerde, maar wel een naam.

-

Enkele andere algemene namen voor de Gavia’s (de codes zie op Home):

(G) N duiker, E diver, omdat het excellente duikers zijn (in Nederland voorheen: zeeduiker).

(G) Zweeds lom, E loon, voor de opmerkelijke geluiden, de etymologie zie bij het genus larus. Russisch gagara, een klanknaam, mogelijk klanknábootsend (de uitspraak: gagára).