Photo credit: belgianchocolate via VisualHunt / CC BY-NC

Phalacrocorax Brisson 1760

Bij Plinius staat een 'Latijns' phalacrocorax: kaalkopraaf, een samenstelling van Grieks phalakros: kaal van hoofd, en korax: raaf. Een Griekse versie is nooit aangetroffen, kan hebben bestaan.

‘Raaf’ past bij het bijna zwarte verenkleed van aalscholvers. En van aalschover en kuifaalscholver kan men de geluiden, zo men wil, raafachtig noemen. Maar ze hebben geen kale kop. Wel heeft sinensis, de in Europa meest verbreide ondersoort van de aalscholver, variërend met de leeftijd witte veren aan de kop, zodat men kan hebben gedacht dat hij kaal was. Was dit de phalacrocorax? Plinius verder: net als de attagen (hier waarschijnlijk steenpatrijs, zie de attagas bij het genus numenius) wordt in de Alpen de phalacrocorax gevangen, een vogel die eigen is aan de Balearen - “Capitur circa Alpes etiam, ubi et phalacrocoraces, avis Baliarium insularum peculiaris” (X-133). Ook dit zou sinensis kunnen zijn: in beide gebieden overwinteren er.

Volgens de gangbare opvatting echter - Coomans 1947, André 1967 - is de phalacrocorax van Plinius de heremietibis, geronticus eremita, een vogel die ooit in de Alpen voorkwam, nu alleen nog in Marokko enzovoort. Hij is bijna zwart, heeft een kale kop, en maakt raafachtige geluiden. Er zijn echter geen aanwijzingen dat hij ooit op de Balearen zat. Bovendien heeft Plinius als synonieme naam corvus aquaticus, waterraaf: aalscholvers hebben veel meer met water dan de heremietibis. Sinensus blijft dus kandidaat. Belon 1555 interpreteerde trouwens al zo en zo komt Brisson op zijn genusnaam.

Als het toch de heremietibis was, dan kwam phalacrocorax bij de aalscholvers terecht door de overeenkomsten in kleed enzovoort, mogelijk ook doordat corvus aquaticus later voorloper leek te zijn van corvus marinus: zeeraaf, een Middeleeuws Latijnse aalscholvernaam uit de 8e eeuw (gelijk aan Oudfrans cormareng, Engels cormorant, enzovoort). Onder corvus marinus had Frederik II ±1246 de oudste kleurtekening van de aalscholver.