Photo credit: Ulrich Latzenhofer via VisualHunt.com / CC BY-SA

Pluvialis Brisson 1760

Plevier, pluvialis en regenpfeifer zijn namen die voor vele soorten zijn gebruikt, in het bijzonder wel voor plevieren - en als eerste in het genus had Brisson de goudplevier.

Pluvialis staat bij Van Cantimpré ±1240, voor waarschijnlijk de goudplevier: de vogel is dik, bijna zo groot als een patrijs, en is een mix van saffraangeel, zwart en wit. Latijn pluvialis: van de regen, regen brengend - pluvia: regen. De goudplevier een regenvogel dus - maar in apricaria een zonvogel, zie pluvialis apricaria.

Er zijn vele regenvogels geweest. De merel, de wielewaal, de rode wouw (oud Frans versje “Quand il cry Huy, huy, Il annonce la Pluye”), de groene specht (Engels rayn byrde 1544, druïden gebruikten hem om regen te voorspellen), en de wulp (15e eeuws Duits regenvogel, ook Nederduits regenwölp, namen die door Frisch 1763 en Bechstein 1793 bij de regenwulp komen). Het gemeenschappelijke: men dacht dat hun roep regen aankondigde. Bij sommige kon je dat inderdaad denken, zo bij het ‘huy’ van de rode wouw, lijkend op Frans pluie: regen (uit pluvia). De achtergrond: de boer was afhankelijk van zon en regen en bij gebrek aan weerberichten deden de vogels dienst. Als de kippen harder kakelden kreeg je regen.

Pluvialis voor de goudplevier zou gebaseerd kunnen zijn op het feit dat de vogels bij ons arriveren in de tijd van de regens, de herfst. Van Cantimpré beschrijft het vangen in dat seizoen. Bij de goudplevier was dat in onder andere Friesland het beroemde wilsterflappen. Maar het klaaglijke fluitende tluui van de goudplevier, bij ons in de winter te hóren, lijkt óók op pluie. Plevier was dan misschien een klanknabootsing, beïnvloed door het idee dat hij de regen zou óproepen. Roet in dit eten echter gooien de Oudfranse vormen plovier en plouvier van rond 1150, de namen waaruit Frans pluvier, Nederlands plevier, Engels plover ontstonden - en die Van Cantimpré mogelijk inspireerden, al verwacht je dan eerder de latinisering *pluviarius. Plovier en plouvier passen bij Oudfrans ploviner en plouviner: regenen. Dan toch een regenvogel? Of er was een oorspronkelijke naam *pluwie, die door de gelijkenis met Volks Latijn *pluia (regen) en later onder invloed van Oudfrans ploviner/plouviner plovier/plouvier werd. Dan van oorsprong toch een klanknabootsende naam. Wat bij deze vogel heel goed kan.