Photo credit: Internet Archive Book Images via Visualhunt.com

Gelochelidon Brehm 1830

Gelochelidon betekent lachzwaluw. Grieks gelos: lach, gelach, chelidon een zwaluw, zie bij delichon - ‘zwaluw’ hier omdat vanwege de gevorkte staarten van sommige soorten de sterns lange tijd zeezwaluwen werden genoemd, zie sterna hirundo. De lachstern, waarvoor Brehm het genus geeft, roept kawè-kawè en variaties hierop, minder krijsend dan andere sterns, eerder lachend, zeker in een kolonie. ‘Lachen’ hoorde men bij meer soorten, hoewel toch vooral bij meeuwen, zie bij larus cachinnans.

In 1820 beschrijft Brehm de vogel al uitgebreid. Hij kent hem van de Oostzeekust. ‘Op Rügen noemt men deze stern kleine lachmöve. Hun hähä lijkt op het lachen van mensen’. Hij verandert de Duitse naam in lachseeschwalbe (want het was een stern) en als wetenschappelijke naam geeft hij sterna risoria: lachstern - maar de naam van Gmelin 1789 was ouder, zie gelochelidon nilotica. In 1830 maakt Brehm er een genus van: “Lachseeschwalbe. Gelochelidon, Br.” (p.994). Dat is: hij vertáált lachseeschwalbe met gelochelidon. Maar laat de See weg. Zoals bij sterna hirundo Linnaeus ook een zee wegliet (Duits See is niet altijd meer), maar dáár ontstond een toch nog zinvol ‘zwaluwstern’, hier ontstaat ‘lachzwaluw’, en dan denk je niet onmiddellijk aan een stern.

In Europa is hij sterk achteruitgegaan. Snow 1998: “range has contracted southward”. Over Duitsland: “former breeding areas included Baltic coast” (p.764). Van dat laatste getuigen twee namen die Brehm in 1830 heeft: baltische lachseeschwalbe en gelochelidon balthica.