Noord-Amerikaanse taigagaai. Photo credit: Minette Layne via Visual Hunt / CC BY-NC

Perisoreus Bonaparte 1831

Bonaparte wil de Europese en de Noord-Amerikaanse taigagaai uit het genus corvus halen, het genus waarin Linnaeus ze had, met corvus infaustus en corvus canadensis. Bonaparte vindt ze bij de gaaiachtigen horen. Vindt ook dat ze daarbinnen een subgroepje zijn.

Van perisoreus zelf geeft hij geen uitleg. Er is gedacht aan Grieks peri: rondom, Latijn risor: de lacher, rondom de lacher dan. Serieuzer is wat Jobling 2010 van Coues 1882 citeert: in samenstellingen kan Latijn per ‘zeer’ of sterk betekenen, en je had een vogel met de Latijnse naam sorix, aan Saturnus gewijd, de god die gunstig gestemd kon worden door ‘human sacrifice’. Jobling: vergelijk infaustus, waarin onheil zit - zie bij perisoreus infaustus. Een ‘erge onheilsvogel’ dan? Beetje vreemd. De sorix zelf stond onder andere bij Plinius: ‘sorices en reigers loeren op elkaars jongen’. André 1967 denkt dat het de oehoe kan zijn geweest. Uilen golden als onheilsvogels, dat deel klopte dus.

In een vaker gegeven uitleg gaat het om Grieks peri: rondom, en soreuo: ophopen, opstapelen (Jobling geeft perisoreuo, Liddell 1968 kent alleen soreuo). Vertalend past verzamelaar - ‘vogel die van alle kanten verzamelt’ - hoewel soreus dan genoeg was geweest. Mogelijk bedoelde Bonaparte het sterkere hamsteraar: in samenstellingen kan peri ‘zeer’ betekenen, ‘bovenmatig’. Diverse kraaiachtigen ‘hamsteren’, zie bij de notenkraker, nucifraga caryocatactes, en bij de vlaamse gaai, garrulus glandarius, maar de taigagaai lijkt dit nog sterker dan deze te doen: herfst, winter én lente. Snow 1998: “Foodstoring so intensive that it has been suggested that Siberian Jay overwinters successfully largely because of stores, and uses them to prepare for breeding and rearing young” (p.1455). De voorraden legt hij aan in bomen, goed verborgen.

Bonaparte entte perisoreus op de Noord-Amerikaanse taigagaai, de gray jay, maar die doet ongeveer hetzelfde. Hij moet van dit gedrag dan wel geweten hebben.