Photo credit: Stephen R. D. Thompson via Visual hunt / CC BY-NC-SA

Anas acuta Linnaeus 1758. Eng. pintail. Ned. pijlstaart.

Latijn acutus betekende spits, scherp, puntig. De naam slaat op de lange, spitse staart van het mannetje van de pijlstaart, pintail: twee zeer lange middelste staartveren. Men vond dit meestal het opvallendste kenmerk van de vogel en hij kreeg er vele namen voor. Ook de oude Egyptenaren viel het op, en ook het elegante vliegbeeld, gevolg van een combinatie van lange staart en lange nek. Ze ontleenden er een hiëroglief aan. Kraak 1940: “Het fijne profiel van juist deze eend, met uitgespreide vleugels en typische staart, staat als hiëroglyph voor het begrip vliegen” (p.81).

Linnaeus had ook andere vogels met een lange en spitse staart acutus/acuta kunnen noemen: de ekster, de fazant, de ijseend, het baardmannetje. Zoals vaak echter volgt hij Gesner 1555. Uit Meißen bij Dresden ontvangt Gesner voor de pijlstaart Duits spitzschwantz en maakt er anas caudacuta van: spitsstaarteend (“Anas caudacuta, ein Spitzschwantz, nomen a cauda longiuscula accepit”, ‘kreeg zijn naam vanwege een wat lange staart’, p.117). Linnaeus 1746 geeft de naam van Gesner als anas cauda acuta en geeft zélf - in ‘1746’ was hij nog niet ‘binomiaal’, zie de Inleiding - “Anas cauda cuneiformi acuta”, ‘eend met een spitse, wigvormige staart’ (p.34). In het latere binomiale anas acuta laat hij naast het wigvormige ook de staart weg. En zo betekent de huidige officiële naam: spitse eend.

-

Enkele andere namen voor de pijlstaart (de codes zie op Home):

(U) Limburgs gaffelstert, Deens gaffeland, waarin and: eend. Soms kun je zien dat de staart uit twee veren bestaat, uiteengaand, een vork vormend - de gaffel is een lange hooivork, twee tanden. Een iets ander naamtype is Duits schwalbenente, waarin de boerenzwaluw, met een vergelijkbare staart. Spaans pato golondrino: golondrina zwaluw, in het bijzonder de boerenzwaluw (pato: eend). Vergelijkingen ook in Duits fasan-ente, Frisch 1733-1763, en Noord-Amerikaans pigeon-tail, ongetwijfeld naar de mourning dove, een duif met een fazantachtige staart. Engels pintail staat volgens Lockwood 1984 óók voor de vork, op grond van een oude betekenis van pin. Nederlands pijlstaart níet, is alleen pijl.