Audubon, in 'Birds of America'. Photo credit: BioDivLibrary on VisualHunt.com / CC BY

Larus hyperboreus Gunnerus 1767. Eng. glaucous gull. Ned. grote burgemeester.

Grieks huperboreos was: ‘bewoner van het hoge Noorden’, verwijzend naar de Huperboreioi, een mythisch volk waarvan men dacht dat het in de eeuwige zon ‘voorbij het noorden’ woonde - Grieks huper: boven, voorbij, uiterst, boreas: de noordenwind (ook: het Noorden). De naam past, bij een vogel die op arctische eilanden en op de noordelijke kusten van Amerika en Eurazië broedt.

Gunnerus schreef over de vogels van het noorden van Noorwegen, een regio waar je een adulte grote burgemeester in zomerkleed niet zo gauw aantreft, maar hij zág er een, gezien zijn beschrijving: “albus, dorso & alis dilute cinereis, extremitatibus remigium prorsus albus”, wit [de witte], rug en vleugels lichtgrijs, de uiteinden van de slagpennen geheel wit (p.226). Als Noors-Deense namen geeft hij onder andere hviid-maase, wit-meeuw, en store blaa og hvide hav-maase, grote blauwwitte zeemeeuw.

De oudste naam voor de vogel is bürgermeister, Martens 1675, zijn boek over de reis naar Spitsbergen. Martens 1710: “De Vleugelen zijn bleeck Blauw, tot over de geheele rugge, doch aen d’eynden wit, gelijck oock het heele Lyf wit is” (p.29), vergelijk Gunnerus. Men schreef soms dat bij ‘burgemeester’ een rol speelde dat het een dominante soort is, bovendien vaak hoog boven de andere zeevogels broedend, alsof hij de baas is. Maar in de originele Duitse versie schrijft Martens dat ‘grootte, dus voornaamheid’ de reden voor de naam was: “Der Bürgermeister ist der grössest unter den Spitsbergischen Vogeln, daher ihm als dem vornehmsten dieser Nahme auch gegeben” (p.60). De bemanning van het schip noemde hem zo.

-

Enkele andere namen voor de grote burgemeester (de codes zie op Home):

(U) N grote burgemeester, zie bij de kleine burgemeester, larus glaucoides. Voor E glaucus gull ook.

(U) Engels golden maw, gouden meeuw, naam in Schotland voor het ‘gouden’ kleed van de jonge vogels.

(V) Canadees ice gull. Na het broedseizoen trekt de grote burgemeester niet ver naar het zuiden, afstanden en aantallen mede afhankelijk van het weer. De naam aan de oostkust van Canada, “From its being seen in winter”, McAtee ‘Folk Names of Canadian Birds’ 1959. De Sami in het noorden van Noorwegen hebben dalvek: wintervogel, dálvi: winter. Een verband met larus hyperboreus lijkt er niet te zijn: Gunnerus noemt de naam niet.