Photo credit: Agustín Povedano via Visual hunt / CC BY-NC-SA

Phoenicurus ochruros (Gmelin 1774: Motacilla ochruros). Eng. black redstart. Ned. zwarte roodstaart.

Net als bij de roodborst de borst is bij de twee vogels die roodstaart heten de staart niet echt rood. Hij is roestrood. ‘Bleek’ past ook niet helemaal, ochr-uros is een gelatiniseerde samenstelling van Grieks ochros: geelachtig bleek, en -ouros: -gestaart (oura: staart).

Van de twee Gmelins, zie bij de Literatuur, is het Samuel. Opvallend is dat hij de vogel ochruros noemt, maar in de tekst de staartkleur niet benoemt. Wél schrijft hij: “der Bauch und die Gegend um de Affter gelb” (II-101), huidig After: de aars. Samuel Gmelin reisde door Zuid-Rusland en Noord-Perzië, ziet de vogel in Perzië, en in het noorden heeft de nominaat ochruros vaak een roodachtige buik. Waarschijnlijk verklaart dit het niet noemen van de staartkleur: het rossige van de staart was alleen maar een uitloper van rossige buik en aars. Het verklaart ook dat Gmelin zich afvraagt of wat hij ziet wel een andere dan de gekraagde roodstaart is: “Ist er nicht etwan Motacilla phoenicurus, Linn?”, phoenicurus phoenicurus. Exemplaren met een roodachtige buik lijken daar inderdaad op.

‘Perzië’ weerspiegelt het feit dat de zwarte roodstaart vroeger in grote delen van noordwestelijk Europa niet bekend was, zie ook bij de gekraagde roodstaart. Springer 2009 schrijft wel dat Turner 1544 hem had, maar het was de gekraagde, zie bij het genus erithacus. In zuidelijker delen van Europa was hij wél bekend en ‘dus’ heeft Buffon hem, hoewel als een variëteit bij de gekraagde: ‘het is dezelfde, maar het zwart van de keel loopt op borst en flanken door en hij heeft een witte vlek op de vleugels’. De eerste die hem écht heeft is Aldrovandi 1600. Hij zet hem zelfs op de eerste plaats, met phoenicuros prior, ‘de eerste phoenicurus’. Tekening en beschrijving zijn duidelijk. En het gelige van Gmelin staat er ook, hoewel, omdat het over de Europese gaat, zonder de roestbruine buik, verder ook met een betere omschrijving van de kleur: “podex et cauda ex luteo phoenicei”, ‘aars en staart roodgelig’ (p.746).