27956802742_4c8e5a85be Photo Credit: peterbrown324 Flickr via Compfight cc

Acrocephalus schoenobaenus (Linnaeus 1758: Motacilla schoenobaenus). Eng. sedge warbler. Ned. rietzanger.

Jobling 2010 weet van de Zweedse ornitholoog Tommy Tyrberg dat schoenobaenus een vertaling is van sävstigare, een oude Zweedse naam voor de rietzanger. Zweeds säv: bies, en sävstigare is dan letterlijk: biesbestijger, maar omdat ze vooral ríetstengels vastpakken: rietbestijger. Voor het thema bies/riet zie ook bij emberiza schoeniclus en acrocephalus scirpaceus. In de vertaling schoenobaenus zitten Grieks schoinos: bies, ook riet, en baino: gaan, ook: gaan staan, de benen plaatsen.

Het lijkt erop dat Linnaeus säfstigare - zo schreef men het toen - in geen van zijn werken noemt. Wél schrijft hij in 1746, bij de rietzanger: “Schœnobænus. D. Leche” (p.84). Johan Leche (1704-1764) was een Zweeds botanicus waarmee Linnaeus correspondeerde - misschien staat de naam in een van zijn brieven. Hij deed onderzoek naar de flora van de zuidelijke provincie Skåne, lijkt de vogel daar te hebben ontdekt, gezien bij Linnaeus: “Habitat inter Scirpos Scaniae”, ‘Leeft tussen de biezen van Scania’. Waarschijnlijk hoorde Leche daar ook de naam, en maakte er schoenobaenus van. Mogelijk kende hij ook de ándere namen in Skåne waarin stig zit: rör-stig voor de kleine karekiet, vass-stig voor de grote karekiet (rör en vass: riet). Rietbestijger lijkt een ‘naamtype’ te zijn, een algemene naam zoals ook Duits rohrschliefer: rietkruiper, voor diverse van de rietzangers, en zoals waarschijnlijk ook het oude Griekse kalamodutes: rietduiker, zie bij het genus. Bij de relatieve onbekendheid van riet- en krekelzangers, zie idem bij het genus, én het moeizame onderscheiden ervan, waren algemene namen misschien wel een uitkomst.

Onduidelijk is in welk jaar Leche hem ontdekt. Hij kán de eerste zijn geweest, maar beschreef de vogel niet en de eerste is dan Albin 1738, met sedge bird, later in huidig sedge warbler veranderd (zegge-zanger). De rietzanger broedt in zeer diverse gebieden. Er is niet één naam die ze overkoepelend kan benoemen.