11731703915_1dc661216c Photo Credit: Rob Sing Flickr via Compfight cc

Athene Boie 1822

Athene is een door Boie tot vogelnaam verheven Pallas Athene, in de Griekse mythologie een dochter van oppergod Zeus, godin van de wijsheid, beschermvrouwe van de stad Athene. Diverse vogels werden met haar geassocieerd, maar vooral de steenuil, de glaux. Men noemde hem ‘de uil van Athene’. Hij leefde onder andere op de Akropolis, waar voor Pallas Athene een tempel werd gebouwd, nu het Parthenon. Hij werd symbool van de stad, en afgebeeld op een munt: een kleine uil, geen oorpluimen, zeer grote ogen - aan de andere kant Pallas Athene. Bij ‘godin van de wijsheid’ páste een uil: uilen zijn vogels die ons áánkijken, vogels die in de nacht zíen, en die zien wat anderen verborgen blijft (wijsheid dus). Ook voelde de stad Athene zich er veilig bij, al associeerden ook de Grieken uilen meer met onheil. De feiten zijn overigens niet gehéél duidelijk: Homerus noemde Pallas Athene glaukopis, ‘met de ogen (of het gezicht) van een uil’, wat zou kunnen betekenen dat Athene van oorsprong een godin was die men zich als een uil vóórstelde, dus dat ze een ‘vogelgod’ was.

Beekes 2010 schrijft dat de etymologie van glaux onduidelijk is en dat het mogelijk een vóór-Grieks woord is. De Gríeken verbonden de naam met glaukos, bij Homerus: fonkelend, of lichtblauw. Aan uilen echter viel weinig blauws te ontdekken en dus dacht men aan de grote gele ogen, zo men wil: fonkelend in de nacht. Glaux dan: fonkeloog, of ‘de fonkelende’ - van oorsprong, of die betekenis later gekrégen, als Beekes gelijk heeft.

Door ‘wijsheid’ en ‘vogelgod’ kun je ook denken aan ‘occult oog’ of ‘ziener’. Als vogel van de nacht wist de uil van de dood, kondigde die aan, zoals ook ander onheil. Voor dát thema zie bij aegolius funereus.